Ece Şahin
(Dikkat: Ufak bir “trigger warning” koymak istedim, eğer yeme bozukluğunuz varsa bir profesyonelden destek almayı unutmayın. Hiçbir şey sağlığınızdan değerli değil ve tartıdaki birkaç rakam sizin değerinizi belirlemez. İyi okumalar 🙂 )
Bir ekran ışığı, bir sahne yürüyüşü ya da dikkatle seçilmiş bir sosyal medya karesi… Bunlar, dışarıdan bakıldığında sağlıklı, neşeli, başarılı görünen birinin yaşadığı derin bir iç savaşı saklayabilir. Geçtiğimiz günlerde yaşamını yitiren Nihal Candan’ın hikâyesi, bu görünmeyen savaşın ne kadar ciddi sonuçlara yol açabileceğini bir kez daha acı şekilde hatırlattı.
Yeme Bozuklukları Nedir?
Yeme bozuklukları; kişinin yeme alışkanlıklarını, beden algısını ve psikolojik durumunu etkileyen ciddi psikiyatrik rahatsızlıklardır. En bilinen türleri arasında anoreksiya nervoza, bulimia nervoza ve tıkınırcasına yeme bozukluğu bulunur. Bu bozukluklar sadece fiziksel sağlığı değil, zihinsel ve duygusal sağlığı da tehdit eder.
Anoreksiya nervoza, vücut ağırlığının belirgin şekilde düşmesine, yemek yeme korkusuna ve bozulan beden algısına yol açar. Kişi genellikle çok zayıf olmasına rağmen kendini kilolu hisseder. Dünya Sağlık Örgütü, bu rahatsızlığı en yüksek ölüm oranına sahip psikiyatrik hastalıklardan biri olarak tanımlar.
Nihal Candan’ın Hikâyesi
Nihal Candan, yıllardır ekranlarda ve sosyal medyada gördüğümüz genç bir kadındı. Ancak son dönemlerde 23 kiloya kadar düşen bedeni, bir süredir süregelen anoreksiya ile mücadelesinin sessiz tanığıydı. Kalbinin defalarca durması ve sonrasında yaşanan ölüm, hem sevenlerini hem de toplumu derinden sarstı. Candan’ın yaşadığı bu süreç, yeme bozukluklarının ne kadar ciddi ve ölümcül olabileceğini gösteren çarpıcı bir örnek oldu.
Belirtiler: Sessizce Gelen Tehlike
Yeme bozuklukları çoğu zaman sinsi ilerler. Aşağıdaki belirtiler, yaygın yeme bozuklukları belirtileridir:
-
Ani ve açıklanamayan kilo kaybı
-
Yemeklerden kaçınma veya gizli yeme davranışı
-
Aşırı egzersiz yapma
-
Yemek sonrası kusma ya da laksatif kullanımı
-
Aynada kendini “şişman” görme, beden algısında bozulma
-
Sosyal ortamlardan kaçınma, depresif ruh hali
Bu belirtiler hem fiziksel hem de psikolojik olarak hayatı tehdit eder. Uzun süren anoreksiya; elektrolit bozuklukları, kalp ritim problemleri, kemik erimesi, saç dökülmesi gibi kalıcı hasarlara neden olabilir. İleri vakalarda ölümle sonuçlanabilir.
Destek Almak: Umut Vardır
Yeme bozuklukları tedavi edilebilir hastalıklardır. Ancak bu iyileşme, çoğu zaman profesyonel bir destek gerektirir. Destek süreci şu şekilde işler:
-
Psikolojik destek: Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), beden algısını yeniden yapılandırmak ve sağlıklı düşünce kalıpları oluşturmak açısından etkilidir.
-
Beslenme danışmanlığı: Diyetisyen eşliğinde dengeli beslenme alışkanlığı kazandırılır.
-
Aile terapisi: Özellikle genç bireylerde ailenin destekleyici ve anlayışlı olması, tedavinin başarısını artırır.
-
Gerekirse ilaç tedavisi: Depresyon, anksiyete gibi eşlik eden sorunlarda psikiyatrist desteği ile medikal tedavi uygulanabilir.
Türkiye’de Sağlık Bakanlığı ve birçok ruh sağlığı merkezi, bu konuda danışmanlık ve yönlendirme hizmeti sunmaktadır. Aynı zamanda üniversitelerin psikolojik danışmanlık birimleri de ücretsiz yardım sağlamaktadır.
Yeme bozuklukları sadece bireyin değil, bir toplumun da sorumluluğudur. Medyada, sosyal platformlarda beden algısını sadece dış görünüşe indirgemek; gençlerin ruh sağlığını doğrudan etkileyebilir. Toplum olarak, başarının ve değerin yalnızca beden ölçüleriyle tanımlanmadığını anlatmak zorundayız.
Nihal Candan’ın hikâyesi bir son değil, bir çağrıdır: Daha erken fark edebilseydik belki bugün farklı olurdu. Şimdi elimizde olan tek şey, başka hayatların sessiz çığlıklarını duymak için kulak kesilmek. Onlara ulaşmak, destek olmak, konuşmak… Çünkü bu görünmeyen savaş, yalnızca birlikte kazanılabilir.
